Αλλεργική ρινίτιδα και αλλεργικό άσθμα

Η αλλεργική ρινίτιδα ορίζεται κλινικά ως η συμπτωματική διαταραχή της μύτης που προκαλείται από μια φλεγμονή, η οποία πραγματοποιείται με τη μεσολάβηση ΙgΕ ανοσοσφαιρινών, ύστερα από έκθεση του βλεννογόνου της μύτης σε αλλεργιογόνα, προς τα οποία έχει ευαισθητοποιηθεί ο ασθενής.

Τα συμπτώματα ποικίλουν στο είδος και τη βαρύτητα. Πιο συχνά είναι τα συμπτώματα της ρινίτιδας, με ή χωρίς επιπεφυκίτιδα:

  • Αλλεργική Ρινίτιδα: καταρροή, επίμονο μπούκωμα, αλλεπάλληλοι πταρμοί, φαγούρα μύτη και στα μάτια, οπισθορινική έκκριση, κακή ποιότητα ύπνου
  • Αλλεργική επιπεφυκίτιδα: κόκκινα μάτια, δάκρυα και επίμονη φαγούρα στα μάτια
  • Αλλεργικό Άσθμα: βήχας (χρόνιος, επεισοδιακός ή επίμονος), δύσπνοια, βάρος στο στήθος, ‘σφύριγμα’ στην αναπνοή, εύκολη κόπωση
  • Ανάλογα με τα υπεύθυνα αλλεργιογόνα και τα επιμέρους χαρακτηριστικά τους, τα συμπτώματα της αλλεργικής ρινίτιδας μπορεί να εμφανίζονται κάθε χρόνο τους ίδιους μήνες (να παρουσιάζουν δηλαδή περιοδικότητα), οπότε ονομάζεται εποχική ρινίτιδα ή να είναι παρόντα όλο τα χρόνο οπότε μιλάμε για ολοετή ή συνεχή ρινίτιδα. Ανάλογα με τη διάρκεια των συμπτωμάτων διακρίνουμε τη ρινίτιδα σε διαλείπουσα ή επίμονη  και ανάλογα με τη σοβαρότητα τους σε ήπια ή μέτρια-σοβαρή. Τα πιο συχνά αλλεργιογόνα στην Ελλάδα είναι οι γύρεις των δέντρων και των φυτών (ελιά, κυπαρίσσι, πεύκο, πλάτανος, περδικάκι, γρασίδια, αγριόχορτα), τα ακάρεα της οικιακής σκόνης, οι μύκητες (αλτερνάρια, κλαδοσπόριο, ασπέργιλος), το τρίχωμα ζώων (γάτα, σκύλος) Το είδος των αλλεργιογόνων, στα οποία είναι κάποιος αλλεργικός καθορίζουν και την περιοδικότητα των συμπτωμάτων του.
  • Η διάγνωση της αλλεργικής ρινίτιδα, επιπεφυκίτιδας ή του άσθματος βασίζεται στο ιστορικό του ασθενούς και επιβεβαιώνεται με μια σειρά ειδικών εξετάσεων, τις δερματικές δοκιμασίες νυγμού (Skin Prick Tests – μικρό κόστος, εύκολη εκτέλεση, άμεσα αποτελέσματα), τον ποσοτικό προσδιορισμό των ειδικών ανοσοσφαιρινών στο αίμα (μεγαλύτερο κόστος, όχι άμεσα αποτελέσμτα) και τη σπιρομέτρηση, κατά την κρίση του ειδικού γιατρού. 
  • Η αντιμετώπιση των αλλεργικών νοσημάτων έχει στόχο την πρόληψη εμφάνισης των συμπτωμάτων, τη συμπτωματική αντιμετώπιση ή/και την αιτιολογική αντιμετώπιση και θεραπεία της νόσου.
  • Η πρόληψη βασίζεται αποφυγή των υπεύθυνων αλλεργιογόνων (η πλήρης αποφυγή είναι πρακτική αδύνατη), με τη σωστή καθοδήγηση από το γιατρό και βοηθούν τόσο στη μείωση των συμπτωμάτων όσο και στην ανάγκη φαρμακευτικής αγωγής. Έτσι, με  απλές εφαρμόσιμες συμβουλές  μπορούμε να περιορίσουμε την έκθεση του ασθενούς  στα αλλεργιογόνα μέσα και έξω από το σπίτι Καθοριστικό ρόλο παίζει και ο περιορισμός μη ειδικών ερεθιστικών παραγόντων όπως  ο καπνός του τσιγάρου, χημικές ουσίες κ.α., που μπορεί να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν τα συμπτώματα.
  • Οι δυνατότητες αντιμετώπισης έχουν να κάνουν τόσο με τη σωστή χρήση φαρμάκων που μπορούν να μειώσουν, κυρίως όμως να προφυλάξουν από την εκδήλωση συμπτωμάτων, αλλά και οδηγίες πως να αποφεύγει κανείς την έκθεση στους παράγοντες που ενοχλούν. Η φαρμακευτική αγωγή για την αλλεργική ρινίτιδα περιλαμβάνει κάποιες κατηγορίες φαρμάκων, κυρίως τα  αντιισταμινικά και τα τοπικά στεροειδή.
  • Η ανοσοθεραπεία αποτελεί τη μόνη αιτιολογική θεραπεία των αλλεργικών νοσημάτων και ένα ποσοστό καλά επιλεγμένων ασθενών μπορούν να ωφεληθούν σε μεγάλο βαθμό. Συνίσταται στη χορήγηση  σταδιακά αυξανόμενων δόσεων των υπεύθυνων αλλεργιογόνων είτε με τη μορφή υποδόριων ενέσεων σε ιατρικό περιβάλλον , είτε με τη μορφή υπογλώσσιων σταγόνων στο σπίτι. Αν και η ειδική ανοσοθεραπεία διαρκεί αρκετά χρόνια, αποτελεί το μοναδικό τρόπο που διαθέτουμε σήμερα για ριζική αντιμετώπιση του προβλήματος.