Πρόληψης Παιδικής & Εφηβικής Παχυσαρκίας

Γενικά

Πιστό στη δέσμευσή του για παροχή ολοκληρωμένων και ποιοτικών ιατρικών υπηρεσιών στα παιδιά, το Παιδιατρικό Κέντρο Αθηνών εγκαινιάζει το νέο του Κέντρο Πρόληψης Παιδικής και Εφηβικής Παχυσαρκίας.

Το Κέντρο στελεχώνεται από διεπιστημονική ιατρική ομάδα, στην οποία συμμετέχουν παιδίατροι, ενδοκρινολόγοι, διατροφολόγοι και ψυχολόγοι, οι οποίοι αντιμετωπίζουν συνολικά το σημαντικό πρόβλημα της παιδικής παχυσαρκίας.

Λειτουργεί κάθε δεκαπέντε ημέρες και απευθύνεται σε παιδιά και εφήβους.

Ιατρικές Υπηρεσίες

Η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας βασίζεται στο συνδυασμό της κατάλληλης δίαιτας και της σωματικής άσκησης.

Για να είναι ασφαλείς οι δίαιτες, πρέπει να καλύπτουν τις ανάγκες του οργανισμού σε θρεπτικά συστατικά, καθώς επίσης να προλαμβάνουν την απώλεια σωματικής πρωτεΐνης και άλλες επιπλοκές από τη χαμηλή πρόσληψη τροφής.

Εκείνο που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι η διατήρηση του σωστού βάρους μετά το τέλος της δίαιτας, υιοθετώντας τις κατάλληλες διατροφικές συνήθειες.

Με τις κατάλληλες εξετάσεις και τη σωστή καθοδήγηση από το άριστα καταρτισμένο επιστημονικό και ιατρικό προσωπικό του τμήματος μπορεί να επιτευχθεί η πρόληψη της παιδικής παχυσαρκίας.

Μια πλήρης παιδοενδοκρινολογική εξέταση και ένα πακέτο εξετάσεων μεταβολικού συνδρόμου (CRP, σάκχαρο, ινσουλίνη, ολική χοληστερόλη, θυρεοσφαιρίνη, χοληστερίνη HDL, χοληστερίνη LDL, SGOT, SGPT, ουρικό οξύ, TSH), μπορεί να μας δώσει μια εκτίμηση σωματικής αύξησης και εφηβικής ανάπτυξης κι έτσι να πετύχουμε την πρόληψη αύξησης σωματικού βάρους από το παιδί ή τον έφηβο.

Η αντιμετώπιση του αυξημένου σωματικού βάρους επιβάλλει διαιτολογική καθοδήγηση από τον αρμόδιο ιατρό αναγκαία όμως είναι και η ψυχολογική ενίσχυση καθώς και η μεταθεραπευτική φροντίδα.

Παχυσαρκία Διαβάστε περισσότερα

Ως παχυσαρκία ορίζεται η αύξηση του λίπους πάνω από κάποια όρια. Στους ενήλικες η παχυσαρκία εκτιμάται με το Δείκτη Μάζας Σώματος (BMI). Στα παιδιά ωστόσο, είναι διαφορετικό και υπάρχουν ειδικές καμπύλες ανάπτυξης που εκτιμούν το Δείκτης Μάζας Σώματος (BMI) ανά ηλικία όπως επίσης και διεθνείς πίνακες που αναγράφουν τα όρια του δείκτη μάζα σώματος για παιδιά και εφήβους από 2-18 ετών.

Ο Δείκτης Μάζας Σώματος (BMI) παρουσιάζει ευθεία συσχέτιση με την ποσότητα του σωματικού λίπους τόσο στα παιδιά όσο και στους ενήλικες. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO), στους ενήλικες η παχυσαρκία ορίζεται ως ΒΜΙ ίσο ή μεγαλύτερο από  30 kg/m2 και το υπερβάλλον βάρος ως ΒΜΙ 25-30 kg/m2.

Στα παιδιά και στους εφήβους 2-19 ετών, χρησιμοποιούμε την ειδική για το φύλο εθνική καμπύλη του ΒΜΙ για την κατάταξη και παρακολούθηση μεμονωμένων ασθενών, ενώ για συγκριτικές μελέτες μεταξύ διαφορετικών πληθυσμών χρησιμοποιούνται οι καμπύλες του Cole, που δημιουργήθηκαν λαμβάνοντας υπόψη δεδομένα από 6 χώρες όλων των ηπείρων.

Έτσι, η παχυσαρκία στις ηλικίες 2-19 ετών ορίζεται ως ΒΜΙ πάνω από την 95η εκατοστιαία θέση για την ηλικία και το φύλο, ενώ το υπερβάλλον βάρος ως ΒΜΙ πάνω από την 85η εκ. θέση. Σε παιδιά κάτω των 2 ετών, το υπερβάλλον βάρος ορίζεται με την βοήθεια της καμπύλης ύψους / βάρους με όριο την 95η εκ. θέση – υπό την προϋπόθεση ότι η περίμετρος κεφαλής είναι φυσιολογική.

Η παχυσαρκία αντιμετωπίζεται ως ασθένεια πλέον, γιατί επηρεάζει αρνητικά την υγεία, οδηγεί στη μείωση του προσδόκιμου ζωής και συντελεί στην εμφάνιση σοβαρών προβλημάτων. Ειδικότερα, η παχυσαρκία αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης νόσων και ιδιαίτερα καρδιοπάθειας, διαβήτη τύπου 2, αποφρακτικής υπνικής άπνοιας, οστεοαρθρίτιδας και ορισμένων μορφών καρκίνου.

Η παχυσαρκία θεωρείται αποτέλεσμα της αυξημένης πρόσληψης τροφών σε συνδυασμό με την έλλειψη σωματικής άσκησης και τη γενετική προδιάθεση, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις για την παχυσαρκία ευθύνονται ενδοκρινικές διαταραχές, φάρμακα ή και ψυχικές νόσοι. Τέλος, η παχυσαρκία μπορεί να έχει επιπτώσεις τόσο στον ανώτερο όσο και στον κατώτερο αεραγωγό.

Λόγω των σοβαρών επιπλοκών γίνεται συνεχώς συζήτηση γύρω από τις αιτίες που συμβάλλουν στην εξέλιξη της παιδικής παχυσαρκίας και στο κατά πόσο μπορούν να αντιμετωπιστούν. Οι αιτίες της παιδικής παχυσαρκίας μπορούν να διαχωριστούν σε γενετικές και περιβαλλοντικές. Τα γονίδια βέβαια, παρ' όλο το ότι έχουν ένα μερίδιο ευθύνης, δεν είναι ο βασικός λόγος παχυσαρκίας.

Η κυριότερη αιτία αύξησης της παιδικής παχυσαρκίας σχετίζεται με περιβαλλοντικούς παράγοντες και κυρίως με τις διατροφικές συνήθειες και τη φυσική δραστηριότητα.

Τα παχύσαρκα παιδιά έχουν υψηλό κίνδυνο να γίνουν παχύσαρκοι ενήλικες. Η παιδική παχυσαρκία αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για αυξημένη νοσηρότητα στην ενήλικο ζωή. Χωρίς την κατάλληλη παρέμβαση είναι βέβαιο ότι η νοσηρότητα αυτή θα μετακομίσει στην εφηβική και παιδική ηλικία.

Ήδη υπάρχουν ισχυρά επιδημιολογικά δεδομένα για την εμφάνιση όλο και σε μικρότερες ηλικίες του Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2. Άλλες σοβαρές επιπλοκές της παιδικής παχυσαρκίας είναι το μεταβολικό σύνδρομο, η καρδιαγγειακή νόσος, η υπέρταση, η υπερανδρογοναιμία, ορθοπεδικά προβλήματα, δερματολογικές και νευρολογικές εκδηλώσεις, λιπώδης διήθηση του ήπατος και χολολιθίαση, καθώς και επιπλοκές από το αναπνευστικό σύστημα.

Η παιδική παχυσαρκία και γενικότερα τα διατροφικά προβλήματα, αποτελούν ένα πολύπλευρο πρόβλημα και η αντιμετώπιση τους απαιτεί την συνεργασία και παράλληλη δράση παιδοενδοκρινολόγου, ειδικευμένου παιδιάτρου, κλινικού διαιτολόγου και ψυχολόγου.

Συμβολή του Παιδοενδοκρινολόγου και του Ειδικού Παιδιάτρου με εξειδίκευση στην παιδική παχυσαρκία

Η αιτιολογική διερεύνηση, η ανίχνευση και αντιμετώπιση πιθανών επιπτώσεων (μεταβολικό σύνδρομο, υπερινσουλιναιμία, υπερλιπιδαιμίες) παχυσαρκίας και ο σχεδιασμός μιας συνολικής θεραπευτικής παρέμβασης και παρακολούθησης του παχύσαρκου παιδιού και εφήβου, αποτελούν βασική συμβολή του Παιδοενδοκρινολόγου και του Ειδικού Παιδιάτρου με εξειδίκευση στην παιδική παχυσαρκία.

Με την λήψη αναλυτικού ιστορικού και την καταγραφή των καμπυλών σωματικής αύξησης διαλευκάνεται η συμβολή περιβαλλοντικών-οικογενειακών, γενετικών και ενδοκρινολογικών παραγόντων στην εμφάνιση του νοσήματος. Με την πραγματοποίηση ειδικών κλινικών, απεικονιστικών και εργαστηριακών εξετάσεων αξιολογείται η βαρύτητα της παχυσαρκίας.

Ο γονιός που φέρνει το παιδί του στο Τμήμα μας εξασφαλίζει ότι το παχύσαρκο παιδί ή έφηβος θα έχει πλήρη εκτίμηση του προβλήματος, σχεδιασμό για την αντιμετώπισή του, και –κυρίως – αποτέλεσμα. Και αυτό γιατί κύριο μέλημα της ομάδας είναι να πείσει το παιδί δίνοντάς του «έξυπνα» κίνητρα, να αλλάξει τρόπο ζωής.

Συμβολή του Διαιτολόγου στην Παχυσαρκία

Ο Διαιτολόγος του Κέντρου έχει κομβικό ρόλο στην αντιμετώπιση της παιδικής Παχυσαρκίας συμβάλλοντας στα παρακάτω:

  • Τη συμπλήρωση μίας τριήμερης καταγραφής της διατροφής με σκοπό την αξιολόγηση των διατροφικών συνηθειών και της ημερήσιας θερμιδικής πρόσληψης
  • Τη λήψη διατροφικού ιστορικού με στόχο την αξιολόγηση σωματομετρικών παραμέτρων, την δημιουργία στόχων και διερεύνηση πιθανών κινήτρων για την επίτευξη τους.
  • Την εκπόνηση διαιτολογίου, βάση της ιατρικής γνωμάτευσης και του διατροφικού ιστορικού, σε συνδυασμό με γενικές οδηγίες υγιεινής διατροφής με σκοπό την βελτίωση των διατροφικών συνηθειών.

Συμβολή του Ψυχολόγου στην Παχυσαρκία

Η ερώτηση «γιατί το παιδί είναι υπέρβαρο;» είναι σωστή ως αφετηρία, μιας και η παχυσαρκία μπορεί να θεωρηθεί από μόνη της ως σύμπτωμα που κατ’ επέκταση προκαλεί δευτερογενείς ψυχολογικές επιπτώσεις. Η κατάποση τροφής συχνά συνδέεται με μια ψυχολογική ανάγκη για «γέμισμα» ή αναπλήρωση, που προσδίδει ένα αίσθημα «παρηγοριάς» ή επιβράβευσης.

Οι συνηθέστεροι λόγοι που οδηγούν στην υπερφαγία σχετίζονται με αισθήματα μοναξιάς και κατάθλιψης, με το αίσθημα της χαμηλής αυτοεκτίμησης, με το στρες, καθώς και με το αίσθημα της «βαριεστιμάρας» και του αντίστοιχου «κενού» που βιώνεται.

Η κακή εικόνα ενός παχύσαρκου σώματος, σε συνδυασμό με τον κοινωνικό στιγματισμό, οδηγούν σε συναισθήματα ενοχών και περαιτέρω μείωση της αυτοεκτίμησης, που ενισχύουν εκ νέου την κατάποση τροφής, δημιουργώντας έτσι ένα φαύλο κύκλο.

Γιατί εμάς

Η χώρα μας κατατάσσεται πρώτη σε παχυσαρκία στην Ευρώπη. Ένα στα τρία παιδιά, ηλικίας 3 έως 12 χρονών, σύμφωνα με τις στατιστικές, είναι παχύσαρκο ή υπέρβαρο. Οι αριθμοί είναι άκρως αρνητικοί, γι’ αυτό και η λειτουργία του Κέντρου Πρόληψης Παιδικής και Εφηβικής Παχυσαρκίας, θεωρείται ιδιαίτερης σημασίας.

Τα στελέχη του Παιδιατρικού Κέντρου Αθηνών δεν μπορούσαν να αγνοήσουν την απειλητική, για την υγεία των παιδιών και ιδίως των εφήβων, αύξηση της παχυσαρκίας και με δεδομένη τη δέσμευσή μας να βρισκόμαστε δίπλα στα παιδιά και τις οικογένειές τους, σε κάθε τους βήμα, προχωρήσαμε στη δημιουργία του κέντρου Πρόληψης Παιδικής και Εφηβικής Παχυσαρκίας.

Σκοπός μας είναι να αντιμετωπίσουμε το δύσκολο πρόβλημα της παιδικής παχυσαρκίας συλλογικά και ολιστικά. Με γνώμονα αυτή την άποψη οι γιατροί του τμήματος συμβάλλουν καθοριστικά μέσω της εμπειρίας τους και στοχεύουν στη μείωση των ποσοστών ή ακόμα και στην εξάλειψη της παχυσαρκίας.

Ιατροί Τμήματος

ΜΠΑΡΤΣΟΚΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ
Παιδίατρος - Ομότιμος Καθηγητής Παιδιατρικής

Επιστημονικός Σύμβουλος του Παιδιατρικού Κέντρου Αθηνών

Αποφοίτησε από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών το 1960. Ειδικεύτηκε στην Παιδιατρική στο Νοσοκομείο Παίδων "Η Αγία Σοφία" (1963-64) και στο Υale-New Haven Hospital στις ΗΠΑ (1964-65). Ακολούθως, στο Massachusetts General Hospital της Βοστόνης εκπαιδεύθηκε στην Παιδιατρική Ενδοκρινολογία...

ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ
Παιδο-ενδοκρινολόγος

Διευθυντής του Τμήματος Παιδιατρικής - Εφηβικής Ενδοκρινολογίας και Διαβήτη του Παιδιατρικού Κέντρου Αθηνών

Πήρε το πτυχίο της Ιατρικής και ολοκλήρωσε τη Διδακτορική του Διατριβή με αντικείμενο την Παιδοενδοκρινολογία στο Ιατρικό Τμήμα της Σχολής Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Πατρών. Αρχικά, ειδικεύτηκε στην Παιδιατρική για 4 χρόνια στο Περιφερειακό Γενικό...

ΑΝΤΩΝΟΓΕΩΡΓΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ
Παιδίατρος

Επιμελητής Β' Παιδιατρικής Κλινικής του Παιδιατρικού Κέντρου Αθηνών

ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗ ΛΟΥΚΙΑ
Ψυχολόγος

Επιστημονικός Συνεργάτης του Τμήματος Πρόληψης Παιδικής & Εφηβικής Παχυσαρκίας του Παιδιατρικού Κέντρου Αθηνών

Είναι απόφοιτος του Τμήματος Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (Κατεύθυνση ψυχολογίας). Απέκτησε Μεταπτυχιακό Δίπλωμα στην Ψυχολογία στο Middlesex University του Λονδίνου και στη...

ΧΡΥΣΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ
Διατροφολόγος

Επιστημονικός Συνεργάτης Παιδιατρικού Κέντρου Αθηνών