Κέντρο Αντιμετώπισης Σχιστιών του Χείλους και της Υπερώας

Γενικά

Το Νέο Κέντρο Αντιμετώπισης Σχιστιών του Χείλους και της Υπερώας στελεχώνεται από χειρουργούς σχιστιών, γυναικολόγους με εμπειρία στην απεικόνιση, λογοπεδικούς, ορθοδοντικούς και γναθοπροσωπικούς χειρουργούς, παρέχοντας ολοκληρωμένη πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια ιατρική περίθαλψη.

Στόχος του τμήματος Αντιμετώπισης Σχιστιών του Χείλους και της Υπερώας είναι να προσφέρει ολοκληρωμένες υπηρεσίες στους μικρούς ασθενείς και τα παιδιά, έπειτα από τη νοσηλεία τους, να μπορούν να ενταχθούν απόλυτα στο κοινωνικό σύνολο.

Μέσω των ενδοσκοπικών προσπελάσεων σε παθήσεις των ρινικών κοιλοτήτων και του λάρυγγα, καθώς και με μεθόδους που αποσκοπούν στην ολοκληρωτική αντιμετώπιση των σχιστιών του γναθοπροσωπικού συστήματος και στα λογοπεδικά προβλήματα των παιδιών αυτών, επιτυγχάνεται η πλήρης αποκατάσταση.

Ιατρικές Υπηρεσίες

Η ανατομική κι η λειτουργική αποκατάσταση των σχιστιών του χείλους και της υπερώας, είναι αποτέλεσμα συνεργασίας πολλών ειδικών, που παρεμβαίνουν σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο της ζωής του παιδιού, σύμφωνα με διεθνώς καθορισμένα πρωτόκολλα.

Για παιδιά ηλικίας 10 ημερών - 3 μηνών, γίνεται χειρουργική αποκατάσταση του χείλους αφού πρώτα γίνει αξιολόγηση της ακοής, δεδομένου ότι τα παιδιά με σχιστίες είναι αυξημένου κινδύνου για νευροαισθητηριακή βλάβη.

Επιπλέον, για τα παιδιά που βρίσκονται στην ηλικία των 10-12 μηνών, γίνεται χειρουργική αποκατάσταση της υπερώας και τοποθέτηση σωληνίσκων αερισμού κατά περίπτωση.

Στην ηλικία των 3 ετών γίνεται αξιολόγηση της ομιλίας από λογοπεδικό και λογοθεραπεία, όπου χρειάζεται και ανάλογα με τη συνεργασία του παιδιού. Τοποθετούνται σωληνίσκοι αερισμού σε παιδιά με επίμονη συλλογή υγρού στην κοιλότητα του μέσου ωτός, σύμφωνα πάντα με οδηγίες από παιδοδοντίατρο, για τη σωστή περιποίηση του νεογιλού οδοντικού φραγμού.

Τα παιδιά που διανύουν το 6ο έτος της ηλικίας τους αξιολογούνται από ορθοδοντικό και γίνεται καθορισμός του πλάνου της ορθοδοντικής αγωγής. Τοποθετείται οστικό μόσχευμα, όπου κριθεί απαραίτητο, και ταυτόχρονα αισθητικές διορθώσεις στο χείλος και το μυκτήρα.

Τέλος, στην ηλικία των 18 ετών, γίνεται, όπου είναι απαραίτητο, ρινοπλαστική και ευθειασμός του ρινικού διαφράγματος.

Αποκατάσταση του χείλους

Η μέθοδος που ακολουθείται για την αποκατάσταση του χείλους από τους περισσότερους χειρουργούς σχιστιών, είναι η μέθοδος Millard. Χρησιμοποιείται τριγωνικός κρημνός για την δημιουργία του εδάφους της μύτης, γίνεται αποκόλληση και συρραφή του στοματικού βλεννογόνου, του τετραγώνου μυός του άνω χείλους, του δέρματος και τέλος, αποκόλληση και καθήλωση του πλάγιου χόνδρου του μυκτήρα.

Το τελικό αποτέλεσμα του χείλους είναι πλέον ορατό μετά την ολοκλήρωση και της ορθοδοντικής αγωγής.

Αποκατάσταση της υπερώας

Η σύγκλειση της σχιστίας της υπερώας γίνεται με τη μέθοδο «two flaps palatoplasty». Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, γίνεται αποκόλληση του ρινικού και του στοματικού βλεννογόνου ολόκληρης της διαχωρισμένης σε δύο κρημνούς υπερώας και με συρραφή σε τρία στρώματα, ώστε να αποκατασταθεί η υπερώα.

Τοποθέτηση σωληνίσκων αερισμού

Τα παιδιά με σχιστία της υπερώας, έχουν συχνότερα προβλήματα από την κοιλότητα του μέσου ωτός, λόγω μυϊκής δυσλειτουργίας της ευσταχιανής. Η πλέον συχνή εκδήλωση, είναι η συλλογή υγρού και η βαρηκοΐα αγωγιμότητας. Η τοποθέτηση σωληνίσκων αερισμού, στις περιπτώσεις σχιστία της υπερώας, έχει απόλυτη ένδειξη και γίνεται ταυτόχρονα με το χειρουργείο της υπερώας εφόσον υπάρχει το πρόβλημα, ή αργότερα, εάν εμφανισθεί.

Σκοπός της χειρουργικής αποκατάστασης της σχιστίας δεν είναι μόνο η σύγκλειση αυτής, αλλά και η λειτουργική αποκατάσταση του ρινοφαρυγγικού ισθμού με την παρασκευή και συρραφή των μυών της υπερώας. Το επιθυμητό αποτέλεσμα είναι η πλήρης αποκατάσταση της υπερώας και η σωστή ομιλία, το ποσοστό της οποίας είναι 80%.

Μετεγχειρητικές επιπλοκές

Η άμεση επιπλοκή ύστερα από το χειρουργείο αποκατάστασης χείλους και υπερώας είναι η μετεγχειρητική αιμορραγία, που είναι ιδιαίτερα σπάνια, σε ποσοστό 0,1%. Η σοβαρότερη επιπλοκή είναι η ολική ή μερική διάσπαση του τραύματος, που συμβαίνει συνήθως την 5η – 8η μέρα και οφείλεται σε υπερβολική τάση των κρημνών, ή σε νέκρωση κρημνού από κακή αιμάτωση, λόγω τάσης της υπερώιας αρτηρίας. Η επιπλοκή αυτή συμβαίνει σε μεγάλες κυρίως σχιστίες της υπερώας και το ποσοστό της κυμαίνεται διεθνώς από 6% έως 10%.

Η χειρουργική αποκατάσταση των επιπλοκών αυτών γίνεται με χειρουργική επανεπέμβαση 3 μήνες μετά την διάσπαση. Πολλές φορές απαιτείται η εκ νέου αποκόλληση της υπερώας και συρραφή, ή η δημιουργία βλεννογονικού κρημνού για την κάλυψη του συριγγίου.

Αποκατάσταση του μόνιμου οδοντικού φραγμού

Η οριστική διευθέτηση του μόνιμου οδοντικού φραγμού είναι έργο του ορθοδοντικού, βασίζεται όμως στην όσο το δυνατόν πιο σωστή αποκατάσταση της σχιστίας από το χειρουργό, στη διατήρηση της καλής κατάστασης των νεογιλών δοντιών από τον παιδο-οδοντίατρο και στην παρέμβαση του γναθοπροσωπικού χειρουργού με το οστικό μόσχευμα.

Τοποθέτηση του οστικού μοσχεύματος

Οι σχιστίες του χείλους και της υπερώας συνοδεύονται και με σχιστία της γνάθου. Με τη χειρουργική σύγκλειση του χείλους, ασκείται πίεση στο τμήμα της γνάθου που προέχει. Με την πάροδο του χρόνου και με την ορθοδοντική παρέμβαση, το κενό της σχιστίας της γνάθου ελαχιστοποιείται.

Μετά την απαραίτητη προετοιμασία από τον ορθοδοντικό, και αφού γίνουν οι κατάλληλες ακτινογραφίες στην περιοχή, λαμβάνεται σπογγώδης ουσία από το λαγόνιο οστούν και τοποθετείται στο οστικό χάσμα, ως οστικό μόσχευμα.

Σχιστίες Διαβάστε περισσότερα

Οι σχιστίες είναι ένα χάσμα - κενό, στη περιοχή του άνω χείλους, στην υπερώα και στη γνάθο, ως αποτέλεσμα αποτυχίας συνένωσης των εμπλεκόμενων δομών του προσώπου κατά την εμβρυική περίοδο. Τα είδη των σχιστιών είναι η  χειλεοσχιστία, η  υπερωιοσχιστία  και η υποβλεννογόνιος  σχιστία.

Η συχνότητα εμφάνισης σχιστιών είναι 1 στις 1.000 γεννήσεις. Στα αγόρια συναντάται συχνότερα η  χειλεοϋπερωιοσχιστία, ενώ στα κορίτσια η μεμονωμένη σχιστία υπερώας.  Τα ακριβή αίτια των σχιστιών δεν είναι γνωστά, θεωρείται όμως ότι υπάρχει αλληλεπίδραση μεταξύ γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων.

Η χειρουργική αποκατάσταση των σχιστιών γίνεται συνήθως στον δεύτερο ή στον τρίτο μήνα της ζωής και από ορισμένους χειρουργούς σχιστιών ακόμα και από την πρώτη εβδομάδα.

Η διάγνωση της χειλεοσχιστίας είναι εφικτή από την ενδομήτρια ζωή με τον υπερηχογραφικό έλεγχο. Η προεγχειρητική αξιολόγηση του παιδιού με σχιστία περιλαμβάνει το λεπτομερές ιστορικό και την καλή φυσική εξέταση της στοματικής κοιλότητας, των γνάθων και των χειλέων. Παιδιά με μεγάλη υπογναθία πολλές φορές είναι δύσκολο να διασωληνωθούν και να αποσωληνωθούν. Σε περιπτώσεις  χειλεοσχιστίας με μεγάλη απόκλειση του γναθιαίου τόξου, η τοποθέτηση από την πρώτη μέρα της ζωής steristrip, προκαλεί συμπίεση του εύπλαστου οστού και διευκολύνει την χειρουργική σύγκλειση.

Οι παράγοντες που σχετίζονται με τις διαταραχές της ομιλίας είναι τα συρίγγια και η υπερωιοφαρυγγική ανεπάρκεια, με αποτέλεσμα ο διερχόμενος αέρας να διαφεύγει στη ρινική κοιλότητα αντί να περιορίζεται στην στοματική. Χαρακτηριστικά των σχιστιών στην ομιλία είναι:

Υπερρινικότητα: εμφανίζεται όταν υπερβολική ποσότητα αέρα διαπερνά τη ρινική κοιλότητα. Η υπερρινικότητα συναντάται στα φωνήεντα, κυρίως στα /u/ και /i/και στα σύμφωνα /l/ και /r/. 

Υπορινικότητα: εμφανίζεται όταν μικρή ποσότητα αέρα διαπερνά τη ρινική κοιλότητα, με αποτέλεσμα να μεταβάλλεται η ακουστική παραγωγή των έρρινων φθόγγων.

Ρινική εκπομπή: είναι η διαφυγή αέρα από τη στοματική στη ρινική κοιλότητα, ενώ θα έπρεπε να κατευθύνεται στοματικά. Η ρινική εκπομπή συναντάται στα άηχα σύμφωνα π.χ. [s].

Συχνά τα παιδιά παράγουν γλωττιδικούς και φαρυγγικούς ήχους, καθώς η άρθρωση γίνεται στη περιοχή της γλωττίδας και του φάρυγγα, λόγω αδυναμίας δημιουργίας επαρκούς πίεσης και ροής του αέρα διαμέσου του στόματος. Επίσης, τα σύμφωνα πίεσης όπως το /π/, παράγονται ασθενή.

Η σχιστία μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις και στην ακοή του παιδιού, με αποτέλεσμα την εμφάνιση της βαρηκοΐας, η οποία κυμαίνεται στο ποσοστό των 50%. Στα  παιδιά με σχιστίες, συχνά παρατηρούνται ανωμαλίες στα δόντια και στη σύγκλιση της γνάθου, με επιπτώσεις στην άρθρωση του παιδιού.

Επιπλέον, τα παιδιά με σχιστίες κάνουν κακή χρήση φωνής καθώς καταβάλλουν υπερβολική προσπάθεια κατά τη φώνηση με αποτέλεσμα την εμφάνιση διαταραχών φωνής.

Τέλος, η εμφάνιση της σχιστίας  μπορεί να έχει αντίκτυπο στη γλωσσική ανάπτυξη του παιδιού.

Γιατί εμάς

Η σύσταση ομάδων ειδικών για την πολύπλευρη και ολιστική αντιμετώπιση πολύπλοκων και σχετικά σπάνιων προβλημάτων υγείας όπως οι σχιστίες, είναι μια πρόσφατη θετική εξέλιξη στην ιατρική επιστήμη.

Το Κέντρο Αντιμετώπισης Σχιστιών του Χείλους και της Υπερώας στελεχώνεται από χειρουργούς σχιστιών, γυναικολόγους με εμπειρία στην απεικόνιση, λογοπεδικούς, ορθοδοντικούς και γναθοπροσωπικούς χειρουργούς, παρέχοντας ολοκληρωμένη πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια ιατρική περίθαλψη.

Το Κέντρο Αντιμετώπισης Σχιστιών του Χείλους και της Υπερώας προσφέρει ολοκληρωμένες υπηρεσίες στους ασθενείς ώστε να ενταχθούν απόλυτα στο κοινωνικό σύνολο, μετά από τις απαραίτητες παρεμβάσεις.

Ιατροί Τμήματος

ΚΟΥΔΟΥΜΝΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ
Παιδο-ΩΡΛ

Διευθυντής Α’ ΩΡΛ Κλινικής του Παιδιατρικού Κέντρου Αθηνών

Αποφοίτησε από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών το 1979. Έλαβε τον τίτλο ειδικότητας του Ωτορινολαρυγγολόγου το 1987. Από το 1987 μέχρι το 2014 εργάστηκε στην Ωτορινολαρυγγολογική κλινική του Νοσοκομείου Παίδων «Η Αγία Σοφία» και αποχώρησε τον Δεκέμβριο του 2013 με ...

ΚΑΛΤΣΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΣ
Παιδο - ΩΡΛ

Αναπληρωτής Διευθυντής της Α’ ΩΡΛ Κλινικής του Παιδιατρικού Κέντρου Αθηνών